Artikelindex

Het is onzeker waar de naam Fluwelen Burgwal van afgeleid is. Aanvankelijk Burgwal genoemd, wordt vanaf 1619 de naam Fluwelen Burgwal gevonden. Fluweel slaat misschien op de weelde in die omgeving of op de caffawerker (fluweelwever) Abraham Bremans, die hier omstreeks 1624 woonde.

De Fluwelen Burgwal in 1935. Uiterst links is de zijgevel van het Militair Hospitaal zichtbaar. De straat aan de rechterkant is de Wijnhaven.
De Fluwelen Burgwal in 1935. Uiterst links is de zijgevel van het Militair Hospitaal zichtbaar. De straat aan de rechterkant is de Wijnhaven.

Geschiedenis 

De gracht, die aan de stadszijde tot aan de huizen reikte (er was daar dus geen kade), werd gegraven in 1594, in 1636 van een stenen walkant voorzien, in 1853 overwelfd en in 1858 gedempt.

De gracht liep onmiddellijk langs de huizen aan de zijde van de oude stad. Een riolering werd pas aangebracht in 1908. De straat was beplant met kastanjebomen die in 1914 werden gekapt toen de trambaan werd aangelegd.

 

Het Militair Hospitaal aan de Fluwelen Burgwal in 1968. De ingang met de rode kruizen staat aan de Muzenstraat.
Het Militair Hospitaal aan de Fluwelen Burgwal in 1968. De ingang met de rode kruizen staat aan de Muzenstraat.

Militair hospitaal

In 1803 werd het woonhuis van de familie Van der Duyn van Maasdam rijkseigendom. Het huis was gelegen op de hoek van de Fluwelen Burgwal en het Slop van Maasdam, een smal doodlopend straatje. In 1813, na de Franse bezetting, verhuisde de garnizoensziekenzaal van het Binnenhof naar dit nieuwe Militaire Ziekenhuis aan de Fluwelen Burgwal. In de navolgende jaren werd het Militair Hospitaal steeds vergroot door middel van de aankoop van naastliggende panden. Het ziekenhuis domineerde de Fluwelen Burgwal. In 1843 werd het ziekenhuis een hospitaal 1e klasse.

Vanaf halverwege de twintigste eeuw werden er ook burgers in het ziekenhuis behandeld en verpleegd. Aan het einde van de jaren 1960 besloot minister van den Toom van Defensie dat het hospitaal op deze plek overbodig geworden was. In 1970 werd het ziekenhuis daarom, op 26 bedden na, voor het grootste deel gesloten. Het gebouw werd in 1974 gesloopt. 

Het Vrijmetselaarsgebouw aan de Fluwelen Burgwal. De foto werd na de verbouwing van 1910 genomen.
Het Vrijmetselaarsgebouw aan de Fluwelen Burgwal. De foto werd na de verbouwing van 1910 genomen.

Vrijmetselaars

In 1745 werd op nummer 22 een woonhuis met tuin en stallen gebouwd. Dit pand werd in 1841 aangekocht door vrijmetselaar prins Frederik, de tweede zoon van koning Willem I.  Deze Frederik bood de Haagse vrijmetselaars loges L'Union Royale (opgericht 1757), Eendragt maakt Magt (1795) en L'Union Frédéric (1816) in 1847 het "gebruik en exploitatie" van het pand aan, onder voorwaarde dat zij zouden fuseren. In de tuin werd een tempel neergezet. In 1856 schonk prins Frederik het logegebouw aan de vrijmetselaarsorde  ter gelegenheid van haar 100-jarig bestaan. 

In 1908 overwoog de Nederlandse Staat het pand van de Orde te kopen, maar het plan werd door de Tweede Kamer afgewezen. Daarop liet de vrijmetselaarsorde in 1910 het huidige, op Lodewijk XVI-stijl geïnspireerde, uiterlijk aanbrengen.

Aan het begin van de jaren negentig startte de gemeente de stadsvernieuwing in deze omgeving. In 1993 werd het gebouw daarom toch verkocht. De gevel was een Rijksbeschermd Stadsgezicht, maar de rest van het gebouw was dit niet. Het interieur werd volledig vervangen. De tempel (in de voormalige tuin) werd afgebroken en ongeveer op deze plek staat nu de Muzentoren aan de huidige Wijnhaven.

Door de eeuwen heen

  • Johan de Witt woonde in zijn jeugd op de hoek van de Herengracht en Fluwelen Burgwal (van 1 mei 1656 tot 1 mei 1661).
  • De familie Mozart logeerde in 1765 in herberg La Ville de Paris op de hoek van de Fluwelen Burgwal en de Houtmarkt.
  • In 1769 werd aan de Fluwelen Burgwal de kopergieterij Van Maanen opgericht.
  • In 1782 werd op nummer 18 de eerste ambassade van de Verenigde Staten gevestigd. Ambassadeur John Adams woonde in dit niet meer bestaande huis. Adams werd in 1797 de tweede president van de Amerika.
  • Eind negentiende eeuw bevond zich op nummer 28 het bordeel van Madame Leschot.
  • De rijtuigfabriek van Hermans en Co was in de straat gevestigd.
  • De eerste tien panden in de straat hebben het huisnummer 1.
  • Op huisnummer 45 bevindt zich de H. Antonius van Padua kerk, oftewel de Boskantkerk. Deze kerk werd op 1 januari 2015 door het katholieke bisdom gesloten. Vanaf eind 2015 wonen hier de nonnen van de Heer en de Maagd van Matara, bijgenaamd de Blauwe Zusters.
  • Op nummer 22 was de Orde van Vrijmetselaren gevestigd. Prins Frederik, zelf een Vrijmetselaar, schonk dit stadspaleis aan de Orde der Vrijmetselaren.
  • De huisnummers 2 t/m 8 werden aan het einde van de twintgste eeuw afgebroken en vervangen door een flat.
  • Gesticht: 1619
  • De straat loopt vanaf de Korte Poten / Herengracht naar de Kalvermarkt (vroeger Wijnhaven) en ligt in de wijk Uilebomen.

 

De Fluwelen Burgwal vanaf de Korte Poten gezien richting de  Muzenstraat in 1976.
De Fluwelen Burgwal vanaf de Korte Poten gezien richting de Muzenstraat in 1976.
Fluwelen Burgwal in 1976. Dit pand is gesloopt.
Fluwelen Burgwal in 1976. Dit pand is gesloopt.
De Fluwelen Burgwal in 1961 gezien vanaf de Herengracht richting de Koediefstraat.
De Fluwelen Burgwal in 1961 gezien vanaf de Herengracht richting de Koediefstraat.
De Fluwelen Burgwal kijkend naar de Herengracht in 1961. De fotograaf staat in de Muzenstraat.
De Fluwelen Burgwal kijkend naar de Herengracht in 1961. De fotograaf staat in de Muzenstraat.
De Fluwelen Burgwal  gezien vanaf de hoek van de Wijnhaven. Rechts het hoofdgebouw van de Vrijmetselarij en de Landsdrukkerij. De foto werd in 1975 gemaakt.
De Fluwelen Burgwal gezien vanaf de hoek van de Wijnhaven. Rechts het hoofdgebouw van de Vrijmetselarij en de Landsdrukkerij. De foto werd in 1975 gemaakt.
Een van de weinige huizen in de binnenstad met een voortuin staat aan de Fluwelen Burgwal.  Het huis werd in de 17de eeuw gebouwd, maar heeft nu een 18de-19de-eeuws uiterlijk.
Een van de weinige huizen in de binnenstad met een voortuin staat aan de Fluwelen Burgwal. Het huis werd in de 17de eeuw gebouwd, maar heeft nu een 18de-19de-eeuws uiterlijk.
Het logegebouw van de Orde van Vrijmetselaren aan de  Fluwelen Burgwal in 1968.
Het logegebouw van de Orde van Vrijmetselaren aan de Fluwelen Burgwal in 1968.
De Fluwelen Burgwal richting Herengracht in 1961.
De Fluwelen Burgwal richting Herengracht in 1961.

.

Cultuur

Tijdperken

Wijken

Ga naar boven