De renbaan werd gesticht op Scheveningen door de Societeit tot aanmoediging der verbetering van het paardenras in Nederland. Zij werd hierbij geholpen door het koninklijk huis en de gemeente Den Haag.

Een schilderij uit 1846 gemaakt door Jozef Moerenhout. We zien hier de spiksplinternieuwe renbaan. Vanaf het terrein van de in 1837 gebouwde korenmolen hadden de Haagse bezoekers een prima uitzicht op de rennen.
Een schilderij uit 1846 gemaakt door Jozef Moerenhout. We zien hier de spiksplinternieuwe renbaan. Vanaf het terrein van de in 1837 gebouwde korenmolen hadden de Haagse bezoekers een prima uitzicht op de rennen.

De baan

De baan opende op 3 augustus 1846. Het was een renbaan in de duinen van Scheveningen, net achter het koninklijk paviljoen (het huidige Paviljoen von Wied / Beelden aan zee). Uit een kadastrale terreinschets uit 1846 blijkt, dat de lengte van de elipsvormige baan 1700 Nederlandse ellen (1700 m) was en de breedte 30 ellen. De baan lag ingesloten tussen de „straat naar Badhuis' (Gevers Deynootweg) en de uit Den Haag komende „straat- weg naar Badhuis" (tegenwoordige Badhuisweg). Verder vormden de tegenwoordige Badhuiskade en de Neptunusstraat de grens. Overal stonden tribunes en tenten. In het midden en rondom de baan, wemelde het van paarden, ruiters en voetgangers.

Feest

Halverwege de negentiende eeuw was het amusement beperkt. En daarom stroomde al vroeg in de ochtend een grote menigte naar Scheveningen om getuige te zijn van deze „nieuwigheid". Er waren drie tribunes neergezet, waarvan er een voor de koninklijke familie bestemd was. Ook op het terrein bij  molen De Vriendschap van Frank Burgersdijk had men een aardig uitzicht. Verder had men op de Gromweg (nu Neptunusstraat) stellages getimmerd, waar men voor paar centen een goede plaats had. Het goedkoopste uitzicht hadden de Hagenaars echter vanuit de omliggende duinen. 

Karel (Charles) Rochussen schilderde  dit schilderij in 1846. Links staan de tribunes waarvan er een voor de koninklijke familie bestemd was.
Karel (Charles) Rochussen schilderde dit schilderij in 1846. Links staan de tribunes waarvan er een voor de koninklijke familie bestemd was.
In het midden van het renperk verkochten de pachters van het Badhuis, de broers Switzar,  hapjes en drankjes in hun "ververschingstent". En ook het bekende Haagse restaurant Van der Pijl (van De Plaats 18) verkocht zijn kopjes koffie. Na aankomst van de koninklijke familie begonnen de wedstrijden. De Nederlandse vlaggen wapperden op de tribunes. Kortom het was een echte feestdag voor een paar duizend bevoorrechte Hagenaars. En de tol bij de Scheveningseweg bracht op zo'n feestdag een paar honderd gulden op.

Publiciteit

De voshengst Urbano van prins Alexander won tijdens de eerste wedstrijden in 1846 de eerste prijs en legde de baan af in 3 minuten en 36 seconden. Ook bij de volgende rennen wonnen de paarden van de prins, vooral Generaal (een vosruin) en Tonny (een Engelsche volbloed voshengst) waren goede lopers. Prins Alexander woonde na afloop het banket in het Badhuis bij, waar 's avonds de grenadierskapel speelde. Op het concurrerende badhuis Zeerust lieten de lanciers van zich horen. Het koninklijk paviljoen was verlicht en en ook hier werd gedanst. De internationale deelnemers deden volop mee met deze festiviteiten en dit alles zorgde er voor dat Scheveningen in het buitenland op de kaart gezet werd. 

Vanaf 1847 werd er drie dagen geracet en gefeest. En iedere keer waren er flinke prijzen te winnen. 

Programma's

Pieter Gerardus van Os schilderde onder andere de koninklijke tribune rond 1850. Door de afgenomen belangstelling voor de rennen waren er geen toeschouwers meer in de duinen.
Pieter Gerardus van Os schilderde onder andere de koninklijke tribune rond 1850. Door de afgenomen belangstelling voor de rennen waren er geen toeschouwers meer in de duinen.

Verval en heden

Vanaf de jaren vijftig nam de belangstelling voor het de festiviteiten echter af. De belangrijkste deelnemer, Prins Alexander, was in 1848 overleden en het toernooi stierf door de jaren een langzame dood. In 1853 was het aantal wedstrijden zeer beperkt en ondanks de hoofdprijs van f1200 waren er ook nog weinig deelnemers. Het jaar erop werd de renbaan gesloten. Het zou tot in de jaren tachtig van de negentiende eeuw duren voordat in de Residentie weer rennen gehouden zouden worden. 

Het terrein werd aan het einde van de 19de eeuw volgebouwd en in 1896 werd de Renbaanstraat gesticht als aandenken aan een kort maar glorieus verleden.

De Renbaanstraat in 1904.
De Renbaanstraat in 1904.
De Renbaanstraat in maart 2015.
De Renbaanstraat in maart 2015.
De Renbaan op Scheveningen. Op deze afbeelding is de bebouwing uit 1850   over een moderne kaart heengelegd. Linksonder (S) is het kleine dorp Scheveningen zichtbaar. PW = het nog bestaande Paviljoen von Wied / Het museum Beelden aan zee. Bij M stond molen De Vriendschap welke in 1861 afbrandde.
De Renbaan op Scheveningen. Op deze afbeelding is de bebouwing uit 1850 over een moderne kaart heengelegd. Linksonder (S) is het kleine dorp Scheveningen zichtbaar. PW = het nog bestaande Paviljoen von Wied / Het museum Beelden aan zee. Bij M stond molen De Vriendschap welke in 1861 afbrandde.

.

Cultuur

Tijdperken

Wijken

Ga naar boven