Artikelindex

Zo ik iets ben, dan ben ik een Hagenaar.

Louis Couperus (1863-1923) was een van de grootste Nederlandse schrijvers. Hij staat met zes werken in de Canon van de Nederlandse letterkunde: Eline Vere (uit 1889), De stille kracht (1900), De boeken der kleine zielen (1901), De berg van licht (1906), Van oude menschen, de dingen die voorbijgaan (1906) en Iskander (1920).

Louis Couperus
Louis Couperus
Je zou dus verwachten dat een aantal straten naar zijn boeken of roman figuren vernoemd zijn. Er is echter slechts één plein, het Couperusplein, sinds 2 augustus 1948. Dit wordt gecompenseerd door drie standbeelden, twee plaquettes en meer.

Leven

Zijn verre voorvaderen heetten nog gewoon Kuiper, maar aan het begin van de 17e eeuw werd de familienaam heel chique verlatijnst tot Couperus. Louis Marie Anne Couperus werd op 10 juni geboren te 's-Gravenhage, Mauritskade nr. 11 (nu nr. 43). Na een tijd in Batavia te hebben gewoond kwam hij in 1878 met zijn ouders terug naar Den Haag en ging op de Nassaukade nr. 4 wonen (in 1883 gewijzigd in Nassauplein nr. 4). Louis ging daarna in de Surinamestraat 20 in het huis, dat zijn vader voor de familie had laten bouwen, wonen (tot zijn huwelijk in 1891).

Daarna woonde Couperus vaker in het buitenland dan in Den Haag, maar uiteindelijk keerde hij er iedere keer weer terug. Tussentijds verbleef hij verschillende keren in het pension Boelen aan de Javastraat 70 op de hoek van het

Louis Couperus houdt zijn laatste lezing in kunstzaal Kleykamp na zijn terugkeer uit Japan. Hij was hierin een natuurtalent die ieder gebaar, iedere stand, iedere pose beheerste.
Louis Couperus houdt zijn laatste lezing in kunstzaal Kleykamp na zijn terugkeer uit Japan. Hij was hierin een natuurtalent die ieder gebaar, iedere stand, iedere pose beheerste.
Nassauplein. Ook woonde het echtpaar eind 1892 een tijdje in de Celebesstraat 78. Hij vestigde zich in 1894 in de Jacob van der Doesstraat 123 in Den Haag. Vanaf 1915 verbleef Couperus bij zijn zwager en zuster, het echtpaar Vlielander Hein-Couperus in de Molenstraat 26 in Den Haag. In augustus vestigde hij zich op Hoge Wal, nr. 2. 

Hij leefde van de pen en onderhandelde met zijn uitgever Veen dan ook scherp over zijn gages. In de 31 jaar dat Couperus actief was, produceerde hij zo’n 50 titels. Behalve romans, schreef hij verhalen, reisverslagen, feuilletons en sprookjes. Louis Couperus was een goedgeklede dandy én een harde werker, hij was kosmopoliet én vergroeid met zijn geboortestad Den Haag.

Daarnaast was hij een echte reiziger. Italië en Zuid-Frankrijk waren geliefde pleisterplekken en hij ging als journalist naar Azië en Afrika. De belangrijkste romans van Couperus spelen in Den Haag. Behalve Eline Vere zijn De boeken der kleine zielen (1901-1903) en  Van oude menschen, de dingen, die voorbij gaan (1906) de bekendste voorbeelden.

Het Louis Couperusplein in 2014.
Het Louis Couperusplein in 2014.
 Na zijn dood in 1923 is de Haagse schrijver in de belangstelling blijven staan. Zo zijn er televisie-, film- en toneelbewerkingen gemaakt en verschenen er twee uitgaves van zijn verzameld werk.

Couperus had een scherp inzicht in zijn Haagse omgeving, maar dan wel voor slechts een deel van Den Haag. Hij schreef in het stuk "Een Hagenaar terug in Den Haag?" het volgende: "Hier in Den Haag schenen geen povere buurtjes of armelijke sloppen te zijn, de welvarende wijken strekten zich uit naar Scheveningen toe."

Plein

Het complex dat de in 1919 verbrandde Oranjekazerne verving werd vanaf 22 december 1930 Lyceumplein genoemd omdat aan het einde van het plein een R.K. meisjesschool stond/staat. Op 2 augustus 1948 werd de straat Louis Couperusplein verdoopt omdat de schrijver daar in voorgaande jaren om de hoek woonde, op de Mauritskade. De beslotenheid van het plein wordt vergroot doordat de twee L-vormige flatstroken aan de zijde van de Mauritskade dichter op elkaar gebouwd zijn. In de lange gevelwanden heeft de architect een grote mate van levendigheid weten te realiseren door de rooilijn te laten verspringen.

Het Louis Couperusmuseum aan de Javastraat 17 in februari 2015.
Het Louis Couperusmuseum aan de Javastraat 17 in februari 2015.

Museum

Toen het voormalige woonhuis van Couperus aan de Surinamestraat in Den Haag in 2007 te koop werd aangeboden, richtte prof. dr. Arnold Heertje een Actiecomité met bekende Nederlanders op, om het huis voor het publieke domein te behouden. Uit dit comité kwam de Stichting Couperushuis Surinamestraat voort.

Deze Stichting had als doel: "het behoud van zo mogelijk het gehele pand Surinamestraat 20 als erfgoed van de schrijver Louis Couperus; de vestiging van het Louis Couperus Museum in het pand; voorts zo mogelijk het dienen van culturele doelen in Den Haag (Indische en/of internationale gemeenschap, fin-de-siècle)". Inmiddels zijn de plannen rond het Couperushuis vanwege het "zwakke economische klimaat" gestaakt en is de stichting opgeheven.

Schuin tegenover de Surinamestraat bevindt zich het Louis Couperus museum met onder andere voorwerpen uit Couperus' persoonlijke omgeving. Dit kleine museum is gevestigd op de parterre van Javastraat 17.

Monumenten

        •  Louis Couperus liet zich samen met zijn hond in 1923 in de tuin van het adres Noordeinde 164 fotograferen. Hij beschreef deze tuin in zijn novellen, die daarom ook wel de Couperustuin wordt genoemd.
        • Sinds 1930 een plaquette op Couperus’ geboortehuis Mauritskade 43 (toen Couperus er woonde was dit nummer 11).
        • Sinds 1949 bestaat het Louis Couperusplein (dit was daarvoor het Lyceumplein)
        • Sinds 1958 staat op de Groot Hertoginnelaan een beeld van Couperus’ bekendste romanfiguur: Eline Vere.
        • Sinds 1963 staat bij het voormalige woonhuis van Couperus in de Surinamestraat een buste van de schrijver.
        • Sinds 1975 staat op de plaats van de oude Alexanderkazerne aan de Burgemeester Patijnlaan een appartementencomplex genaamd Couperusduin.
        • Sinds 1990 heeft Louis een perspex gedenkbord aan het pand Nassauplein 4 (destijds Nassaukade 4; woonhuis Louis Couperus van 1878 tot 1884).
        • Sinds 1998 staat op het Lange Voorhout een beeld voor de Pulchri studio.
        • Sinds 2012 stond een moderne versie van Eline Vere in de Grote Marktstraat.
        • Sinds 2013 staat in de wijk Ypenburg de Couperus toren. Onder de gevelkolommen staat in grote betonletters van twee verdiepingen hoog de naam van de schrijver. Rondom in het metselwerk is het gedicht Melodie (1886) verwerkt.

          Louis Couperus heeft in Nederland vijftig straatnamen.

Couperus

Straten en adressen

Louis Couperus

Enkele regels uit de boeken van Louis Couperus

Louis Couperus
Louis Couperus
Op 10 juni 1930, de verjaardag Louis Couperus (1863-1923), werd een gevelplaquette van Theo van Rijn (1884-1954) onthuld in het geboortehuis van de schrijver op de Mauritskade 43.
Op 10 juni 1930, de verjaardag Louis Couperus (1863-1923), werd een gevelplaquette van Theo van Rijn (1884-1954) onthuld in het geboortehuis van de schrijver op de Mauritskade 43.
Het Louis Couperushuis op de Mauritskade in 2014.
Het Louis Couperushuis op de Mauritskade in 2014.
Onthulling van de gedenksteen in het geboortehuis van Louis Couperus, Mauritskade 43 op 10 juni 1930.  Met Albert Vogel,  v.d. Wielen,  Mr. J.A.N. Patijn, mevr. Couperus-Baud, mevr. Patijn, van Blyenburgh, mevr. van Blyenburgh, Henri van Booven
Onthulling van de gedenksteen in het geboortehuis van Louis Couperus, Mauritskade 43 op 10 juni 1930. Met Albert Vogel, v.d. Wielen, Mr. J.A.N. Patijn, mevr. Couperus-Baud, mevr. Patijn, van Blyenburgh, mevr. van Blyenburgh, Henri van Booven
Het bronzen standbeeld dat sinds 1998 op het Lange Voorhout staat, heeft als opschrift: ‘Zoo ik ièts ben, ben ik een Hagenaar.’ Het beeld is gemaakt door beeldhouwer Kees Verkade in 1998.
Het bronzen standbeeld dat sinds 1998 op het Lange Voorhout staat, heeft als opschrift: ‘Zoo ik ièts ben, ben ik een Hagenaar.’ Het beeld is gemaakt door beeldhouwer Kees Verkade in 1998.
Het Lyceum plein (Louis Couperusplein) gezien vanaf de Nassaulaan in 1935.  De Nassaubrug wordt door intimi het bruggetje van Takma genoemd.  Het flatgebouw is van de architect Co Brandes.
Het Lyceum plein (Louis Couperusplein) gezien vanaf de Nassaulaan in 1935. De Nassaubrug wordt door intimi het bruggetje van Takma genoemd. Het flatgebouw is van de architect Co Brandes.
Beeldhouwer Theo van der Nahmer in 1958 bij zijn beeld van Eline Vere op de Groot Hertoginnelaan.
Beeldhouwer Theo van der Nahmer in 1958 bij zijn beeld van Eline Vere op de Groot Hertoginnelaan.

.

Cultuur

Tijdperken

Wijken

Ga naar boven