Wolfgang Mozart (1756 - 1791) de beroemde Oostenrijkse musicus, pianist, violist, dirigent en componist, wordt beschouwd als één van de grootste meesters van de klassieke muziek en wordt samen met Haydn en Beethoven gerekend tot de drie grote meesters van de Weense klassieke periode. Mozarts werk heeft een grote invloed gehad op latere grote componisten waaronder Brahms, Schönberg, Brückner, Strauss jr. en Mahler. Op 13 maart 1933 werd er een straat naar hem benoemd.

De negenjarige Mozart arriveerde met zijn ouders en zusje in september 1765 in Den Haag.
De negenjarige Mozart arriveerde met zijn ouders en zusje in september 1765 in Den Haag.
Hij maakte, met zijn zusje Nannerl, tussen 1762 en '66 als wonderkind concertreizen naar o.a. Parijs, Wenen, Londen, Utrecht en Den Haag. Mozart woonde sinds 1781 te Wenen op de wankele basis van zelfstandig werkend leraar en componist. Hij werd in grote armoede en op onbekende plaats begraven. Zijn oeuvre is de hoogste vertegenwoordiger van het muzikale Rococo.

Het hof

Het Haags stadhouderlijk hof kende een bloeiend muziekleven, met een hofcomponist, een eigen orkest en wekelijkse concerten. Het begon al met Anna van Hannover, de vrouw van stadhouder Willem V. Ooit had zij les gekregen van de beroemde Handel en bijna dagelijks musiceerde ze met haar dochter Carolina, die haar enthousiasme evenaarde. Geen wonder dat Carolina niet rustte voor het muzikale wonderkind Wolfgang Amadeus Mozart, die een tournee langs Europese hoven maakte, ook Den Haag aandeed.

Het afreizen van vorstenhoven was in die tijd niet ongewoon. Aan de hoven waren de voornaamste concertzalen waar je andere componisten en goede musici kon ontmoeten. Op 9 juni 1763 vertrok het gezin met een speciaal voor de reis aangeschafte koets uit Salzburg. 

De jonge Amadeus logeerde samen met zijn familie op dit adres aan het Spui 44. De foto werd vlak voor de sloop in de jaren 1920 gemaakt. Op deze plek staat nu het appartementengebouw de Amadeus.
De jonge Amadeus logeerde samen met zijn familie op dit adres aan het Spui 44. De foto werd vlak voor de sloop in de jaren 1920 gemaakt. Op deze plek staat nu het appartementengebouw de Amadeus.

Mozart in Den Haag

Op 10 september 1765 kwamen vader, moeder en de kinderen Mozart in Den Haag aan, vermoedelijk op het Zieken vlakbij het Groenewegje bij de Stadsherberg waar de trekschuiten uit Delft altijd aanmeerden. Ze namen hun intrek in hotel La Ville de Paris. Dat lag op de hoek van de Fluwelen Burgwal en de Lange Houtstraat.

Leopold Mozart schreef later dat dit een erg slecht hotel was: "une très-mauvaise auberge". In de periode die volgde betoverde de negenjarige Wolfgang iedereen met zijn spel ofschoon de kaartjes voor de optredens kosten maar liefst 3 gulden kostten. Dat zou tegenwoordig ongeveer 200 Euro zijn. 

Een verlengd verblijf

Door het noodlot bleef de familie langer dan gepland. Het zusje Nannerl kreeg tyfus, en later werd ook Wolfgang getroffen. Dankzij de zorgen van hofarts Thomas Schwencke kwamen ze er langzaam bovenop. Door deze problemen verbleven de Mozart's veel langer dan gepland in Den Haag, maar liefst zeven maanden. Ze maakten daardoor nog mee hoe prins Willem V op 8 maart feestelijk als stadhouder werd geïnstalleerd. Wolfgang droeg toen bij met enkele composities, waaronder een reeks variaties op het Wilhelmus. 

Het uitvoeringsmateriaal van de première aan het Haagse hof in maart 1766 is niet bewaard gebleven. Hoe het werk ooit in Den Haag geklonken heeft, staat dus niet helemaal vast aangezien de volgorde van de verschillende stukjes afwijkt van het overgebleven uitvoeringsmateriaal van uitvoeringen die later in Parijs en Donaueschingen hebben plaatsgevonden.

Het Spui 44 (het gebouw rechts) waar de familie Mozart in 1766 woonde. Dit stuk van het Spui heette toen Hofspui. Deze foto is van augustus 2014.
Het Spui 44 (het gebouw rechts) waar de familie Mozart in 1766 woonde. Dit stuk van het Spui heette toen Hofspui. Deze foto is van augustus 2014.

Het Spui

De familie Mozart logeerde later bij de bekende horlogemaker "Monsr. Eskes, woonende op het Hof-Spuy in 's Hage, alwaer het Hof van Utrecht uythangt". Het Hofspui was het Spui tussen de Kalvermarkt en de Spuistraat waar toen nog een gracht lag. Het Hof van Utrecht was een herberg op het huidige Spui 44 dat in de jaren 20 gesloopt werd. Vanaf december 2014 staat op deze plek de Amadeus, een 51 meter hoge woontoren. De kledingketen Primark heeft zich op de begane grond gevestigd. Het verblijf in Den Haag is Leopold Mozart goed bevallen. Hij schreef later aan een vriend: "nun muss ich Ihnen bekennen dass es mir sehr leid wäre wenn ich Holland nicht gesehen hätte!"

Haagsche composities

Wolfgang componeerde in zijn Haagse periode tien composities:

  • Drie klavierconcerten, in D, in G en in Es, KV 107. Bewerkingen van concerten van Johann Christian Bach.
  • Symfonie in Bes, KV 22. Den Haag, december 1765.
  • Symfonie in G, KV Anh. 122 (45a). Den Haag, maart 1766.
  • Galimathias musicum, KV 32. Den Haag, maart 1766. Een orkest-potpourri, geënt op bestaande melodieën. Gecomponeerd ter gelegenheid van de inhuldiging van stadhouder Willem V van Oranje.
  • Acht variaties voor klavier, KV 24. Den Haag, januari 1766. Op het thema 'Laat ons juichen Batavieren! Thans verschijnt d'Oranjezon' van Chistiaan Ernst Graaf. Waarschijnlijk door Mozart uitgevoerd tijdens het feestmaal van de inhuldiging van stadhouder Willem V op paleis Noordeinde.
  • Zeven variaties voor klavier, KV 25. Amsterdam, februari 1766. Gebaseerd op het toen populaire lied 'Willem van Nassau', een onherkenbaar verbasterde versie van het Wilhelmus.
  • Aria 'Conservati fedele', KV 23. Den Haag, oktober 1765. Voor prinses Caroline van Nassau-Weilburg, de muzikale zuster van de stadhouder Willem V. Voor prinses Caroline.
  • Aria 'Per pietá, bell'idol mio', KV 78. Voor prinses Caroline.
  • Aria 'O temerario, Arbace. Per quel paterno amplesso', KV 79. Voor prinses Caroline.
  • Zes vioolsonates, KV 26-31, voor clavecimbel en viool. Den Haag, februari 1766. Opgedragen aan prinses Caroline van Nassau-Weilburg.

De Mozartlaan bij nummer 159. Dit deel van de straat werd in 1950 gebouwd.
De Mozartlaan bij nummer 159. Dit deel van de straat werd in 1950 gebouwd.

De laan

De Mozartlaan in de Componistenbuurt werd in maart 1933 gesticht en op 11 juli 1960 verlengd en verbreed. Vanaf 1950 werden de eerste huizen gebouwd. In 1985 werd het Baptisten verzorgingstehuis Tabhita op huisnummer 280 geopend (deze instelling verhuisde vanaf de Badhuisweg 73).

Dit gedeelte van de straat werd eind jaren 60 gebouwd.  Dit verzorgingstehuis stamt uit 1985.
Dit gedeelte van de straat werd eind jaren 60 gebouwd. Dit verzorgingstehuis stamt uit 1985.
De Mozartlaan op de hoek met de Willem Pijperstraat.
De Mozartlaan op de hoek met de Willem Pijperstraat.
De Mozartlaan bij nummer 487. Deze appartementen werden in 1965 opgeleverd.
De Mozartlaan bij nummer 487. Deze appartementen werden in 1965 opgeleverd.
Op deze locatie aan het Spui heeft 250 jaar geleden Wolfgang Amadeus Mozart gewoond. Het gebouw heeft daarom de naam Amadeus gekregen. Het witte gebouw aan de rechterkant is de bibliotheek.
Op deze locatie aan het Spui heeft 250 jaar geleden Wolfgang Amadeus Mozart gewoond. Het gebouw heeft daarom de naam Amadeus gekregen. Het witte gebouw aan de rechterkant is de bibliotheek.
De Vereniging Nederland-Oostenrijk liet in 1956 een plaquette plaatsen op het pand aan het Spui 44 (toen het ministerie van financiën). Deze gedenkplaat werd in 2014 aan het nieuwe Amadeusgebouw bevestigd (Kalvermarkt).
De Vereniging Nederland-Oostenrijk liet in 1956 een plaquette plaatsen op het pand aan het Spui 44 (toen het ministerie van financiën). Deze gedenkplaat werd in 2014 aan het nieuwe Amadeus Gebouw bevestigd (Kalvermarkt).

 

 

 

.

Cultuur

Tijdperken

Wijken

Ga naar boven